by Dr Navneet Bhullar
ਮੈਂ, ਲਵ ਤੇ ਨਵਨੀਤ ਮੈਮ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਗਏ । IMA (East Delhi) ਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ NSMH-06 ਨਾਂ ਦਾ ਸੈਮੀਨਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਮਨੋ ਵਿਕਾਸ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਸੈਮੀਨਾਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਚ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਬੜੇ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਯਾਤਰਾ ( Outing ) ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਟੈਕਨੋਲਜੀ ਜਿਵੇਂ ਫੋਨ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ।ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਪੈਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਮਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਪੋਰਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸਵੈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਖੁਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਦੇ ਕਈ ਮਾਪੇ ਵੀ ਆਏ ਸਨ ।ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਬ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਪੰਜ ਮੰਚ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੌਬਮ ਹੈ। ਤਾਨਿਆ ਮਨੋ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ ਹੈ। ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਅਰਾਧਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਰਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਆਂਚਲ ਮਨੋ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਬੈਟਮੈਨਟਨ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਰਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਨੋ ਵਿਕਾਸ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਦਰਸ਼ਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਾਨਿਆ ਨੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਲਿਫਟ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਿਫਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਇਹ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ
ਮੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸੈਲਫ ਐਡਵੋਕੇਟ ( ਸਵੈ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।
Thank you
Radhika
Special Educator
Meeting PIDD (Persons with Intellectual & Developmental Disabilities) self advocates
I, Navneet ma’am and Luv went to Delhi for 3 days. In the IMA (East Delhi) building the conference named NSMH -06 was held .( National Seminar on Mental Health).We met self-advocates from Manovikas, a Delhi based organization. On Day 3 of the conference, the self advocates were on stage answering audience questions. All of them were answering questions intelligently and with courage. They said they go on outings on their own and do their own errands. They use phone and computer technology in their daily lives. They reported that they get paid for work and deposit their paychecks in their own bank accounts. Our family members support us and encourage us to learn to be self-dependent. Many had parents in the audience as well. They too narrated their experiences. A self advocate said that they want to ensure their parents have shining reputations. Five self advocated were on stage. One of them works on computer software. He is hubham. Tanya is a special educator working for Manovikas. Khushboo has learnt hotel work.Aradhya has completed her 12th and is looking for a job.Anchal studied in Manovikas till 12th grade and learnt badminton there which she enjoys playing.
One physically disabled audience member reported that she has to use the lift to get to this conference hall and Tanya has been very kind to her, showing empathy and courtesy and making room for this person on the lift, which no one else did in all the three days.